John Perkins မှသည် ကျောက်ဖြူအထိ-စီးပွားရေးလူသတ်သမားများ၏ ခေတ်သစ်ကစားကွက်

ရေးသားသူ -သစ်ပင်

လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုကျော်က John Perkins အမည်ရှိ အမျိုးသားတစ်ဦးသည် ကမ္ဘာကြီးကို တုန်လှုပ်စေမည့် ဝန်ခံချက်တစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူသည် စစ်သားတစ်ဦးမဟုတ်သော်လည်း နိုင်ငံများကို ဖျက်ဆီးခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ သေနတ်တစ်လက်မှ မဖောက်ဘဲ အချုပ်အခြာအာဏာများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

သူကိုယ်သူ ‘စီးပွားရေးလူသတ်သမား’ (Economic Hit Man) ဟု ကင်ပွန်းတပ်ခဲ့ပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကို အကြွေးကျော့ကွင်းဖြင့် မည်သို့ကျွန်ပြုခဲ့သည်ကို ဖွင့်ချခဲ့သည်။ ယနေ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် Perkins ၏ ဇာတ်လမ်းများသည် သမိုင်းစာအုပ်ထဲက အကြောင်းအရာများသာ မဟုတ်တော့ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြင်ပေါ်တွင် ‘ခေတ်သစ်ဗားရှင်း’ အနေဖြင့် အသက်ဝင်လာနေပြီဖြစ်သည်။ ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းမှသည် နယ်စပ်တစ်လျှောက်ရှိ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများအထိ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကစားကွက်များသည် Perkins သတိပေးခဲ့သော အကြွေးကျော့ကွင်းနှင့် မည်သို့ထပ်တူကျနေသနည်း။ ကျွန်ုပ်တို့သည် သမိုင်းကို ပြန်လည်သင်ယူနေရခြင်းလော သို့မဟုတ် သမိုင်း၏ ကျော့ကွင်းထဲသို့ ကိုယ်တိုင်တိုးဝင်နေကြခြင်းလော။

(၁) သမိုင်း၏ အရိပ်မည်းနှင့် စီးပွားရေးလူသတ်သမားတို့၏ မူလဘူတ

John Perkins ၏ ဝန်ခံချက်များသည် ၁၉၆၀ နှင့် ၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက အမေရိကန်၏ “အသံတိတ်အင်ပါယာ” တည်ဆောက်ပုံကို ကမ္ဘာသိအောင် ဖွင့်ချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က EHM များ၏ ဗျူဟာသည် ရိုးရှင်းသော်လည်း ရက်စက်လှသည်။ ၎င်းတို့သည် အင်ဒိုနီးရှား၊ ပနားမားနှင့် အီကွေဒေါကဲ့သို့ သယံဇာတ ပေါကြွယ်ဝသော နိုင်ငံငယ်များကို ပစ်မှတ်ထားကာ မလိုအပ်သော အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်းကြီးများအတွက် ကမ္ဘာ့ဘဏ်မှတစ်ဆင့် ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာကို အတင်းအကျပ် ချေးယူစေခဲ့သည်။

“နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ဖို့ဆိုရင် ဓားမလိုဘူး၊ အကြွေးပဲလိုတယ်” ဟူသော ဆောင်ပုဒ်သည် Perkins တို့၏ လက်သုံးစကားဖြစ်သည်။ ချေးငွေများသည် ပစ်မှတ်နိုင်ငံ၏ ပြည်သူများထံ မရောက်ဘဲ အမေရိကန် ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများထံ ကန်ထရိုက်စရိတ်အဖြစ် ပြန်လည်စီးဆင်းသွားပြီး၊ အဆုံးသတ်တွင် ထိုနိုင်ငံငယ်လေးများသည် မဆပ်နိုင်သော “အကြွေးကျော့ကွင်း” ထဲ၌ နစ်မွန်းကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ အကယ်၍ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဦးက ဤအကြွေးစနစ်ကို ဆန့်ကျင်လျှင် “Jackals” ဟုခေါ်သော မြေခွေးလုပ်ကြံရေးသမားများ ရောက်လာတတ်သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်အတွင်း နှစ်လအတွင်းမှာပင် အီကွေဒေါသမ္မတ Jaime Roldós နှင့် ပနားမားသမ္မတ Omar Torrijos တို့ လေယာဉ်ပျက်ကျ သေဆုံးခဲ့ရခြင်းမှာ တိုက်ဆိုင်မှုမဟုတ်ဘဲ EHM တို့၏ ကစားကွက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု Perkins က အခိုင်အမာ ဝန်ခံခဲ့သည်။

ယနေ့ ၂၁ ရာစုတွင် ထို “EHM ဗျူဟာ” သည် အနောက်အုပ်စုထံမှ တရုတ်နိုင်ငံ၏ လက်ထဲသို့ ကူးပြောင်းရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ တရုတ်၏ “Belt and Road Initiative (BRI)” သည် Perkins ပြောခဲ့သော အခြေခံအဆောက်အအုံ ကျော့ကွင်း၏ အဆင့်မြှင့်တင်ထားသော ပုံစံသစ်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်က ဒေါ်လာဖြင့် ကျွန်ပြုခဲ့သလို၊ တရုတ်သည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဗျူဟာကျလှသော ကျောက်ဖြူ (Kyaukpyu) ဒေသကို ပစ်မှတ်ထားလာခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကျောက်ဖြူသည် စီးပွားရေးမျှော်လင့်ချက်ဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ တရုတ်အတွက်မူ မလက္ကာရေလက်ကြား၏ အကျပ်အတည်း (Malacca Dilemma) ကို ကျော်လွှားနိုင်မည့် “အသက်ရှူပေါက်” တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒေါ်လာ ၁.၃ ဘီလီယံ ကနဦးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့်အတူ ပါလာမည့် အကြွေးဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးသည် သီရိလင်္ကာ၏ ဟမ်ဘန်တိုတာဆိပ်ကမ်းကဲ့သို့ အချုပ်အခြာအာဏာကို ပေါင်နှံရမည့် အခြေအနေသို့ တွန်းပို့နေသလားဆိုသည်မှာ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ ဖြစ်လာသည်။ Perkins ခေတ်က လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော “အကြွေးဖြင့် ကျွန်ပြုခံရခြင်း” သမိုင်းသည် ယနေ့ ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းနှင့်အတူ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် အရိပ်မည်းကြီးသဖွယ် ပြန်လည် အသက်ဝင်လာနေပြီ ဖြစ်ပါတော့သည်။

(၂) EHM 2.0 နှင့် တရုတ်၏ ပါးနပ်သော ကျော့ကွင်းသစ်

John Perkins ခေတ်က အမေရိကန် EHM များသည် ဒီမိုကရေစီနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်ဟူသော စကားလုံးများကို အကာအကွယ်ယူခဲ့ကြသော်လည်း၊ ယနေ့ ၂၁ ရာစု၏ တရုတ်နိုင်ငံကမူ “နိုင်ငံရေးအရ ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်ရေး” (Non-interference Policy) နှင့် “နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးရှိရေး” (Win-Win) ဟူသော ဆွဲဆောင်မှုရှိသည့် ဆောင်ပုဒ်များဖြင့် အစားထိုးလိုက်သည်။ ဤသည်မှာ ပိုမိုနက်ရှိုင်းပြီး ရုန်းထွက်ရန်ခက်ခဲသော EHM 2.0 ဗျူဟာ၏ အစပထမပင် ဖြစ်သည်။

တရုတ်၏ Belt and Road Initiative (BRI) သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံ ကွန်ရက်ကြီးတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း ယင်း၏ နောက်ကွယ်တွင် Perkins သတိပေးခဲ့သော “အကြွေးဖြင့် ကျွန်ပြုခြင်း” (Debt-trap Diplomacy) က ပုန်းလျှိုးနေသည်။ အနောက်အုပ်စုက ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကို ငွေထုတ်ချေးရာတွင် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်နှင့် လူ့အခွင့်အရေး လိုက်နာရန် စည်းကမ်းချက်များ (Conditionality) ထားလေ့ရှိသော်လည်း၊ တရုတ်ကမူ ထိုအချက်များကို ဂရုမစိုက်ဘဲ အာဏာရှင်ဆန်သော အစိုးရများကို လက်ကမ်းကြိုဆိုကာ ငွေအမြောက်အမြား ထုတ်ချေးခဲ့သည်။

သို့သော် ထိုချေးငွေများသည် “အခမဲ့” မဟုတ်ကြောင်း သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ ဟမ်ဘန်တိုတာ (Hambantota) ဆိပ်ကမ်းဖြစ်ရပ်က ကမ္ဘာကို သက်သေပြခဲ့သည်။ ဒေါ်လာ ၁.၁ ဘီလီယံ အကြွေးမဆပ်နိုင်သည့် အဆုံးတွင် သီရိလင်္ကာသည် မိမိ၏ ဗျူဟာကျလှသော ဆိပ်ကမ်းကို တရုတ်သို့ ၉၉ နှစ်ကြာ ငှားရမ်းလိုက်ရသည်။ ဤသည်မှာ သေနတ်တစ်ချက်မဖောက်ဘဲ နယ်မြေသိမ်းပိုက်ခြင်း (Sovereignty-for-Debt) ပင် ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေမှာ သီရိလင်္ကာထက်ပင် ပိုမိုစိုးရိမ်ဖွယ်ကောင်းနေသည်။ တရုတ်အတွက် မြန်မာပြည်သည် စီးပွားရေးထက် ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ “မလက္ကာရေလက်ကြား၏ အကျပ်အတည်း” (Malacca Dilemma) ကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်မည့် တစ်ခုတည်းသော ထွက်ပေါက်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အနောက်အုပ်စုနှင့် စစ်မက်ဖြစ်ပွားပါက တရုတ်၏ စွမ်းအင်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်းကို အမေရိကန်စစ်တပ်က မလက္ကာတွင် ပိတ်ဆို့ထားနိုင်သဖြင့်၊ မြန်မာပြည်ကို ဖြတ်ကျော်ထားသော ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ပိုက်လိုင်းများသည် တရုတ်အတွက် “အသက်သွေးကြော” ဖြစ်လာသည်။

ဤအကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ရန် တရုတ်သည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေး၏ မတည်ငြိမ်မှုများကို အသုံးချကာ အစိုးရနှင့်ရော၊ နယ်စပ်ရှိ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့်ပါ “နှစ်ဖက်ခွ” ကစားပြီး ကြားဝင်စေ့စပ်သူ (Mediator) အဖြစ် ဟန်ဆောင်ကာ မိမိတို့၏ စီမံကိန်းများကို အကောင်အထည်ဖော်နေသည်။ Perkins ပြောခဲ့သော EHM များသည် ယခင်က လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းအဖြစ် လှုပ်ရှားခဲ့သော်လည်း၊ ယနေ့ တရုတ်၏ EHM များသည် နိုင်ငံတော်အဆင့် အဖွဲ့အစည်းများ၊ ဘဏ်ကြီးများနှင့် နည်းပညာကုမ္ပဏီများ ပေါင်းစပ်ထားသော စနစ်တကျ ယန္တရားကြီးတစ်ခုအဖြစ် မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ခြေလှမ်းကျကျ လှုပ်ရှားနေကြပြီ ဖြစ်သည်။

(၃) မြန်မာ့ပကတိအရှိတရား- ကျောက်ဖြူနှင့် ဒေါ်လာ ၄ ဘီလီယံ အကြွေးဝန်ထုပ်

John Perkins ၏ ဝန်ခံချက်များထဲတွင် အကြောက်ရဆုံးသော အပိုင်းမှာ “အကြွေးမဆပ်နိုင်တော့သော နိုင်ငံသည် မိမိ၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ဈေးကွက်တင် ရောင်းချရခြင်း” ပင် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံသည် ထိုအခြေအနေသို့ တစ်လှမ်းချင်း တိုးဝင်နေပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် စာရင်းများအရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း နိုင်ငံခြားအကြွေး ဒေါ်လာ ၁၀ ဘီလီယံကျော်ရှိသည့်အနက် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း (ဒေါ်လာ ၄ ဘီလီယံခန့်) မှာ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ဆပ်ရမည့် အကြွေးများဖြစ်သည်။ ဤကိန်းဂဏန်းသည် သာမန်ဂဏန်းတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးကို လှုပ်ကိုင်နိုင်သည့် “အဝေးထိန်းခလုတ်” တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။

ထိုအကြွေးကျော့ကွင်း၏ ဗဟိုချက်မှာ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်း (Kyaukpyu Deep Sea Port) စီမံကိန်းပင် ဖြစ်သည်။ ကနဦးတွင် ဒေါ်လာ ၇.၃ ဘီလီယံ ကုန်ကျမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သော်လည်း သီရိလင်္ကာ၏ သင်ခန်းစာကြောင့် မြန်မာဘက်က ဒေါ်လာ ၁.၃ ဘီလီယံအထိ လျှော့ချညှိနှိုင်းခဲ့ရသည်။ သို့သော် အခြေခံအဆောက်အအုံ စရိတ်များ၊ အတိုးနှုန်းများနှင့် နောက်ဆက်တွဲ စီမံကိန်းများ ပေါင်းစပ်လိုက်ပါက မြန်မာသည် တရုတ်၏ “စီးပွားရေး ဓားစာခံ” ဘဝမှ ရုန်းထွက်ရန် အလွန်ခက်ခဲသွားမည်ဖြစ်သည်။

တရုတ်အတွက် ကျောက်ဖြူသည် စီးပွားရေးအရ အမြတ်ထက် ဗျူဟာမြောက် အသားစီးရမှု (Geopolitical Leverage) က ပိုအရေးကြီးသည်။ မြန်မာပြည်ကို ဖြတ်ကျော်ထားသော ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းများသည် တရုတ်သို့ တစ်နှစ်လျှင် ရေနံတန်ချိန် ၂၂ သန်း ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ပြီး၊ ယင်းသည် တရုတ်၏ စွမ်းအင်လုံခြုံရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော “အသက်ရှူလမ်းကြောင်း” ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းမတည်ငြိမ်မှုများနှင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများသည် တရုတ်အတွက် အခွင့်အရေးသဖွယ် ဖြစ်နေသည်။

Perkins ပြောခဲ့သော “Jackals” (မြေခွေးများ) သည် ယခင်က လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်သူများ ဖြစ်သော်လည်း၊ ယနေ့ မြန်မာပြည်တွင်မူ တရုတ်သည် “ကြားဝင်စေ့စပ်သူ” (Mediator) ဟန်ဆောင်ကာ အစိုးရနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ (EAOs) ကြား ကစားကွက်ဖော်နေသည်။ နေပြည်တော်ရှိ အစိုးရကို ကုလသမဂ္ဂတွင် ဗီတိုအာဏာဖြင့် ကာကွယ်ပေးသလို၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း နယ်စပ်ရှိ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအပေါ် ဩဇာလွှမ်းမိုးခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏ စီမံကိန်းများ မထိခိုက်အောင် ခြိမ်းခြောက်ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။

အကျိုးဆက်အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် မိမိ၏ သယံဇာတများကို ဈေးပေါပေါဖြင့် ထုတ်ပေးနေရရုံတင်မကဘဲ၊ နိုင်ငံရေးအရ ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းတွင် တရုတ်၏ မျက်နှာကို ကြည့်နေရသည့် “အသက်ရှူကျပ်သော အခြေအနေ” သို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ Perkins သတိပေးခဲ့သော အကြွေးကျော့ကွင်းသည် ယခုအခါ ဂဏန်းသင်္ချာသဘောတရားမျှသာ မဟုတ်တော့ဘဲ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် လက်တွေ့ကျကျ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်နေပြီ ဖြစ်ပါတော့သည်။

(၄)တော်လှန်ရေးနှင့် တရုတ်၏ ဓားသွားနှစ်ဖက် ကစားကွက်

John Perkins ၏ ဝန်ခံချက်များထဲတွင် EHM များသည် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုကို “အခွင့်အလမ်း” တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ယနေ့ မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေးနှင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများကြားတွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် “ပြည်တွင်းရေးကို ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်” ဟူသော သံတမန်စကားလုံးကို အကာအကွယ်ယူကာ အလွန်ပါးနပ်ပြီး ရက်စက်သော ဓားသွားနှစ်ဖက် ကစားကွက်ကို ကစားနေသည်။

တစ်ဖက်တွင် တရုတ်သည် မြန်မာစစ်အာဏာရှင်အဖွဲ့အစည်းကို နိုင်ငံတကာစင်မြင့်တွင် ဗီတိုအာဏာဖြင့် အကာအကွယ်ပေးခြင်း၊ လက်နက်နှင့် နည်းပညာများ ထောက်ပံ့ခြင်းဖြင့် သိသိသာသာ မျက်နှာသာပေးထားသည်။ ဤသည်မှာ စစ်အာဏာရှင် တည်မြဲနေမှသာ မိမိတို့၏ ဘီလီယံနှင့်ချီသော စီမံကိန်းများဖြစ်သည့် ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းနှင့် ပိုက်လိုင်းများအတွက် “စာချုပ်ပါ အာမခံချက်” ရရှိမည်ဟု ယူဆသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ Perkins ပြောခဲ့သော အာဏာရှင်များကို ငွေထုတ်ချေး၍ ကျွန်ပြုသည့် ဗျူဟာသည် နေပြည်တော်တွင် အထင်အရှား မြင်တွေ့နေရသည်။

သို့သော် အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ တရုတ်သည် နယ်စပ်ရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (EAOs) အချို့အပေါ် ဩဇာလွှမ်းမိုးထားခြင်းဖြင့် စစ်ကောင်စီကို အမြဲတမ်း “ခြိမ်းခြောက်မှု” တစ်ခုအောက်တွင် ထားရှိသည်။ ဤသည်မှာ စစ်ကောင်စီက တရုတ်၏ အကျိုးစီးပွားကို လျစ်လျူရှုလာလျှင် သို့မဟုတ် အနောက်အုပ်စုဘက်သို့ ယိမ်းသွားလျှင် နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် ဖိအားပေးနိုင်ရန် “ဓားစာခံ” အဖြစ် အသုံးချခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ တရုတ်သည် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ အောင်ပွဲထက် မိမိ၏ စီမံကိန်းများ လုံခြုံရေးကိုသာ ပထမဦးစားပေးအဖြစ် ထားရှိပြီး၊ ပဋိပက္ခကို အဆုံးသတ်ရန်ထက် ပဋိပက္ခကို “ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်” (Managed Conflict) ရန်သာ ကြိုးပမ်းနေသည်။

အဆိုးဆုံးမှာ စစ်အာဏာရှင်အဖွဲ့အစည်းသည် မိမိတို့ အာဏာတည်မြဲရေးအတွက် နိုင်ငံ၏ အနာဂတ်နှင့် သယံဇာတများကို တရုတ်ထံ ပေါင်နှံနေရခြင်းဖြစ်သည်။ Perkins သတိပေးခဲ့သော “Jackals” များသည် ယခုအခါ မြန်မာပြည်တွင် သေနတ်ကိုင်ဆောင်ထားသော လူသတ်သမားများအသွင် မဟုတ်တော့ဘဲ၊ စီးပွားရေးစာချုပ်များ၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပိတ်ဆို့မှုများနှင့် သံတမန်ရေးရာ အကျပ်ကိုင်မှုများအသွင်ဖြင့် တော်လှန်ရေးနှင့် အာဏာရှင်ကြားတွင် ကိုယ်ကျိုးရှာ ကစားနေကြသည်။ မြန်မာပြည်သူများ၏ အသက်သွေးများစွာ ရင်းနှီးနေရသော တော်လှန်ရေးသည် တရုတ်အတွက်မူ Perkins ခေတ်ကထက် ပိုမိုပါးနပ်သော “ပထဝီနိုင်ငံရေး ကစားကွင်းသေးလေး” တစ်ခု ဖြစ်နေရခြင်းမှာ အလွန်ပင် ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာ ကောင်းလှပေတော့သည်။

(၅) စစ်အာဏာရှင်၏ ထွက်ပေါက်နှင့် တရုတ်၏ မဟာဗျူဟာမြောက် လက်ကမ်းမှု (၂၀၂၃-၂၀၂၆)

John Perkins ၏ “စီးပွားရေးလူသတ်သမား” သီအိုရီတွင် အကြပ်အတည်းဖြစ်နေသော အာဏာရှင်များသည် EHM များအတွက် အကောင်းဆုံးသော ဖောက်သည်များဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ကမ္ဘာ့အသိုင်းအဝိုင်း၏ ဝိုင်းပယ်ခြင်းကို ခံထားရသော မြန်မာစစ်ကောင်စီသည် တရုတ်အတွက်မူ Perkins မျှော်လင့်ခဲ့သော “အသုံးချရလွယ်ကူသည့် အစိုးရ” ပုံစံမျိုး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှ စတင်၍ တရုတ်သည် စစ်ကောင်စီကို လူသိရှင်ကြား ပြန်လည် ထိတွေ့ဆက်ဆံလာပြီး ၎င်းတို့၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် အသက်သွေးကြောများကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

တိကျသော ဖြစ်ရပ်နှင့် နေ့စွဲများအလိုက် ဆန်းစစ်ချက်များ၊

• ၂၀၂၃ မေလ: တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Qin Gang နေပြည်တော်သို့ လာရောက်ပြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း တရုတ်အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီးတစ်ဦး၏ ပထမဆုံးသော တရားဝင်ခရီးစဉ်ဖြစ်ပြီး “တရုတ်သည် စစ်ကောင်စီကို အသိအမှတ်ပြုသည်” ဟူသော သတင်းစကားကို ကမ္ဘာသို့ ပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။

• ၂၀၂၄-၂၀၂၅ အတွင်း: ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကြောင့် စစ်ကောင်စီ အထိနာနေချိန်တွင် တရုတ်သည် “ကြားဝင်စေ့စပ်သူ” အမည်ခံကာ ဟိုင်ဂင် (Haigeng) သဘောတူညီချက် များဖြင့် စစ်ပွဲကို ရပ်တန့်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင်မူ စစ်ကောင်စီ ပြိုလဲမသွားစေရန်နှင့် တရုတ်စီမံကိန်းများရှိရာ ဒေသများကို တိုက်ပွဲများ မကူးစက်စေရန် “ဓားစာခံ” ဗျူဟာကို သုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

• ၂၀၂၅ နှောင်းပိုင်းမှ ၂၀၂၆ အစောပိုင်း: တရုတ်သည် စစ်ကောင်စီ၏ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရေး အစီအစဉ်ကို ဗြောင်ကျကျ ထောက်ခံလာပြီး နည်းပညာနှင့် ငွေကြေးအကူအညီများ ပေးအပ်ရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ Perkins သတိပေးခဲ့သော “မိမိတို့စိတ်ကြိုက် ခိုင်း၍ရမည့် အစိုးရတစ်ရပ်” တရားဝင် အာဏာတည်မြဲရေးအတွက် လမ်းခင်းပေးခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

နယ်စပ်ဒေသနှင့် မြေရှားသတ္တု (Rare Earth) ကျော့ကွင်း-

တရုတ်၏ EHM ဗျူဟာသည် နေပြည်တော်တွင်သာမက နယ်စပ်ဒေသများတွင်လည်း အလွန်အားကောင်းလှသည်။ အထူးသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ မြေရှားသတ္တု (Rare Earth) တူးဖော်မှုများတွင် တရုတ်သည် စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) များနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ စံချိန်တင် ထုတ်ယူနေသည်။

• ၂၀၂၄-၂၀၂၆ အချက်အလက်: တရုတ်သည် ကမ္ဘာ့မြေရှားသတ္တု လိုအပ်ချက်၏ ၇၀% ခန့်ကို ထိန်းချုပ်ထားရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသော သတ္တုရိုင်းများသည် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်။ စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေသော်လည်း နယ်စပ်ဂိတ်များမှတစ်ဆင့် တရုတ်သို့ မြေရှားသတ္တု တင်ပို့မှုသည် တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံ ကျော်ဖိုးအထိ ရှိနေသည်။

• စီးပွားရေး ကျူးကျော်မှု: တရုတ်သည် နယ်စပ်တည်ငြိမ်ရေးကို အကြောင်းပြကာ မြန်မာဘက်ခြမ်းရှိ စီးပွားရေးဇုန်များနှင့် အထူးဒေသများကို ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေး အာဏာစက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းထားသည်။ ဤသည်မှာ နယ်မြေကို တိုက်ရိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်း မဟုတ်သော်လည်း၊ စီးပွားရေးအရ အလုံးစုံ လွှမ်းမိုးထားသည့် “ခေတ်သစ်နယ်ချဲ့ဝါဒ” ဖြစ်သည်။

Perkins ပြောခဲ့သော “Jackals” များသည် ယခုအခါ မြန်မာပြည်တွင် တရုတ်၏ ထောက်လှမ်းရေးများ၊ စီးပွားရေးကိုယ်စားလှယ်များနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးကို လှုပ်ကိုင်နေသူများအသွင်ဖြင့် ရှိနေကြသည်။ စစ်ကောင်စီသည် မိမိ၏ အသက်ဆက်နိုင်ရေးအတွက် တရုတ်၏ မည်သည့်တောင်းဆိုမှုကိုမဆို လိုက်လျောနေရပြီး၊ နိုင်ငံ၏ အဖိုးတန် မြေရှားသတ္တုများနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာကို “စတေး” နေရခြင်းမှာ ၂၁ ရာစု၏ အဆိုးရွားဆုံးသော အကြွေးနှင့် သယံဇာတ ကျော့ကွင်းပင် ဖြစ်ပါတော့သည်။

(ဆောင်းပါးရှင် သစ်ပင် သည် စစ်အာဏာရှင် အမြစ်ပြတ်ရေး လက်နက်ကိုင် တိုက်ပွဲဝင်နေသည့် လူငယ်တော်လှန်ရေးသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ – အယ်ဒီတာ)

(ဝန်ခံချက်၊ ယခုဆောင်းပါးကို Gemini AI အကူအညီဖြင့်ရေးသားထားပြီး အချက်အလက်များပြန်လည်စစ်ဆေးကာ ဖော်ပြလိုက်ပါသည်)